Cide Bölgesi Prehistorik Yüzey Araştırması
Devrekâni Kınık Kurtarma Kazıları
Daday Meyre Tapınağı Kurtarma Kazısı
Pompeiopolis
Antik Kent Kazısı
Taşköprü Pompeiopolis
Antik Kenti Kazısı
Araç Barajı Kahin Tepe
Kurtarma Kazısı
Ahmet Gökoğlu
Kent Müzesi Arşivi
Mil Taşları
Kastamonu tarihine ilişkin kaynaklara bakıldığında, 1925 yılında Mehmet Behçet Bey tarafından yazılan Kastamonu Asar-ı Kadimesi adlı yayın, ilin tarihi ve tarihi eserlerinin ilk kez derlendiği yayın olarak görülebilir. Osmanlıca yazılan kaynak 1997 yılında Türkçe tıpkıbasım ile yayımlanmıştır.
1935 yılında Kastamonu’nun eğitimci ve önemli araştırmacılarından olan Talat Mümtaz Yaman tarafından Kastamonu Tarihi-1 – Osmanlı Dönemine Kadar adlı daha geniş kapsamlı bir çalışma yapılmış ancak çalışmanın ikinci cildi yayımlanmamıştır. Mehmet Behçet’in çalışmasına göre daha bilimsel ve geniş kapsamlı olan çalışma, günümüzde görülemeyen birçok arkeolojik ve tarihi eser bilgisi için çok önemlidir.
1952 yılında Kastamonu Arkeoloji Müzesi’nin kurucusu olan arkeolog Ahmet Gökoğlu, Paflagonya Gayri Menkul Eski Eserleri ve Arkeolojisi adlı çok kapsamlı bir çalışmayı yayımlamıştır. Kastamonu ve içinde bulunduğu Batı Karadeniz/Antik Paphlagonia Bölgesi’nin ilk kültür envanteri olarak yayımlanmış ancak diğer ciltleri yazılamamıştır.
Mehmet Behçet, Talat Mümtaz Yaman ve Ahmet Gökoğlu Kastamonu tarihi ve arkeolojisi çalışanların ilk başvuru kitaplarının yazarları olarak Kastamonu Kültür Tarihi’nin mil taşlarıdır.
Talat Mümtaz Yaman
Kent Müzesi Arşivi
Cide Bölgesi Prehistorik
Yüzey Araştırması
2009-2011 yılları arasında gerçekleştirilen yüzey araştırmaları; Hollanda’nın Leiden Üniversitesi’nden Dr. Bleda Düring ve Eş Başkan olarak Türkiye’den Dr. Tevfik Emre Şerifoğlu başkanlığında yürütülmüştür. Çok uluslu bir çalışma olan Cide Arkeoloji Projesi; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Hollanda Araştırma Enstitüsü ve İngiliz Arkeoloji Enstitülerince desteklenmiştir.
Proje; çalışma bölgesi arazisi ile arkeolojik kalıntı sunan alanların kapsamlı ve yoğun yüzey araştırması teknikleri kullanılarak, MÖ 10.000’den başlayarak Doğu Roma Dönemleri arasının incelenmesini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı; Karadeniz kıyı şeridinin tarih öncesi dönemlerinin, hem Anadolu içleriyle hem de Karadeniz’e kıyı veren diğer yerleşimlerle olan bağlantılarının ortaya çıkartılması ve bölgedeki tarih öncesinden başlayarak kültürel tabakalaşmasının nasıl oluştuğu olmuştur.
Devrekâni Kınık
Kurtarma Kazıları
1994 yılında yapılan ve aralıklarla devam eden kazılar, 2006 yılından itibaren Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Aykut Çınaroğlu başkanlığında gerçekleştirilmiş ve kısa süre sonra bitirilmiştir. MÖ 3000’e kadar geri giden mimari ve seramik kalıntıların bulunduğu kazılarda Erken Tunç Dönemi’nden/MÖ 3000’lerden MÖ 500’lere kadar kültürel tabakalaşmanın oluştuğu görülmüştür. Kazıların başlamasını aynı yerdeki Kulaksızlar Barajı inşaatı sırasında ortaya çıkan metal buluntular sağlamıştır. Bu buluntular arasında Luvi Hiyeroglifi ile yazılmış bir yazıta sahip figürlü bir çanak ile boğa başı şeklinde yapılmış rhytonlar oldukça önemlidir.
Daday Meyre Tapınağı
Kurtarma Kazısı
Kastamonu Arkeoloji Müzesi tarafından Daday Aktaştekke Köyü Meyre Mahallesi’nde bulunan ve halk arasında Meyre Mabedi olarak bilinen Zeus Bonitenos Tapınağı’nda 2007 yılında bir ay süreyle kurtarma kazısı yapılmıştır. Tapınak Antik Çağ’da bölgenin en önemli dinsel mekânıdır. Yapının yapılış tarihi, kime adandığı, kimler tarafından yapıldığı gibi bilgiler tapınak yazıtında mevcuttur. Yapı subasmana kadar toprak altında sağlam bir şekilde bulunmaktaydı. Yapılan çalışmalarda bu subasman sıkıştırılmış temel seviyesine kadar açığa çıkarılmıştır. Tapınağa ait birçok mimari parça Meyre Mahallesi’ndeki çağdaş yapılarda devşirme malzeme olarak kullanılmıştır.
Pompeiopolis
Antik Kent Kazısı
Paphlagonia Bölgesi’nin bilinen en önemli kentlerinden biri olan Pompeiopolis kentinde 2006 yılında bilimsel kazılar başlamıştır. Kastamonu Arkeoloji Müzesi başkanlığında ve akademik bilimsel danışmanlar tarafından yapılan kazılar bu önemli Roma Dönemi kentinin fiziksel, sosyal ve kültürel yapısını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Kazılar bir dönem Prof. Dr. Latife Summerer tarafından yönetilmiş, 2017 yılından itibaren de Doç. Dr. Tayyar Gürdal tarafından devam ettirilmektedir.
Antik Çağ’da Paphlagonia bölgesinin metropolisi /başkenti olan Pompeiopolis kenti kazılarında tiyatro, macellum, yol, mozaikli villalar, hamam, bazilika gibi çok önemli anıtsal yapılar ortaya çıkarılmıştır. Geniş bir araziye yayılan kentteki arkeolojik kazıların uzun yıllar devam edeceği öngörülmektedir. Kazılarla birlikte kazı alanında bulunan eski pancar deposu, depo müzeye dönüştürülerek ziyaretçilere yerinde bilgi verilmektedir.
Araç Barajı Kahin Tepe
Kurtarma Kazısı
Araç Barajı Kahin Tepe Kurtarma Kazısı olarak 2018’de başlayan kazılar Araç Başköy Kahin Tepe Mevkii’nde devam etmektedir. Bu kazılar için henüz yayın olmasa da Akeramik Neolitik Dönem’den MÖ II. Bin’e kadar inen tabakalardan bulgular gelmektedir. Kazılar Kastamonu Müzesi başkanlığında Düzce Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Nurperi Ayengin’in bilimsel danışmanlığında sürdürülmektedir.
ARKEOLOJİK
ÇALIŞMALAR